Marieke krijgt buikpijn van melk, Jan kan niet tegen pinda's en Ellen wordt misselijk van alcohol. Waarom reageet Ellen op wijn met misselijkheid maar kan ze wel gewoon melk drinken? En waarom krijgt Marieke altijd buikpijn van melk en ook van vla en kaas? En hoe zit het met Jan? Van één pinda kan hij al doodziek worden.
We onderscheiden: Immunologische en niet immunologische overgevoeligheden
Immunologische overgevoeligheden:
Bij allergie veroorzaakt een onschuldig bestanddeel (altijd eiwitten of glucoproteïnen bevattend) een reactie van het immuunsysteem.
De IgE gemedieerde allergie is de bekendste type allergie; (type I ) je reageert onmiddelijk op stuifmeel, huismijt of voedingsstoffen. Reactie kan al voorkomen bij minieme hoeveelheden van het allergeen. Zo kan Jan van een produkt waar sporen pinda inzitten al doodziek worden, de reactie is onmiddelijk merkbaar.
Dit soort allergieën treed niet de eerste keer op maar na meerdere keren met het allergeen in contact te zijn geweest, hierna gaat het lichaam anti-stoffen aanmaken. Is de reactie acuut en levensbedreigend, dan is er sprake van een allergische anafylactische reactie.
Voorbeelden van dit soort allergieën zijn: hooikoorts, huisstofmijtallergie, astma en constitutioneel eczeem.
De diagnose kan gesteld worden door bloedprikken, het IgE is bij deze allergieën in het bloed aan te tonen.
Een andere type allergie, (type IV) Kan ontstaan doordat men beroepshalve veel met bepaalde stoffen in aanraking komt en het immuunsysteem hierop met een ontstekingsreactie gaat reageren.
Voorbeeld: kappers die allergisch worden voor bestanddelen van haarverf en permanentvloeistof.
Stoffen waarop vaak allergische reacties komen zijn nikkel (oorbellen, sieraden) chroom, conserveermiddelen, parfums, latex, rubber etc. Dit type overgevoeligheid gaat meestal gepaard met eczeem.
De diagnose kan gesteld worden met plakproeven, de te testen stoffen worden op kleine doekjes met pleisters op de rug gepakt. Men test standaard een aantal van de bekendste allergenen en hierbij uiteraard de verdachte allergeenhoudende stoffen.
Immunologische voedselallergie
De immunologische voedselovergevoeligheden worden in het algemeen veroorzaakt door een klein aantal (groepen) voedingsmiddelen, de zogenoemde 'Big 8'. Het betreft pinda's en noten (30%), granen (29%), soja (20%), koemelk (10%) eieren (8%) en vis, schaal- en schelpdieren (3%). Deze acht samen zijn verantwoordelijk voor 90% van alle voedselallergieën
Door dit geringe aantal soorten primaire allergenen zou men verwachten, dat een allergie gemakkelijk is te voorkómen.
Helaas, juist de belangrijkste allergie-veroorzakende eiwitten worden door de voedingsindustrie bewust toegevoegd aan levensmiddelen, om de eigenschappen ervan te veranderen. Zoals melkeiwit aan yoghurt, soepen en sauzen; soja-eiwit aan hulpstoffen (bijvoorbeeld emulgatoren); kippe-eiwit aan gebak. Tegenwoordig kunt u op elke voedselverpakking zien of er mogelijk allergeenhoudende stoffen inzitten.
Bij bovenstaande voedingsmiddelen gaat het meestal om type I allergie.
Een type IV reactie betreft vaak sterke kruiden, gerookt of gebrand voedsel, aroma's, chocolade koffie of citrusfruit.
Niet immunologische (voedsel)overgevoeligheden:
Alle niet-allergische voedselovergevoeligheden, zoals voedselintolerantie en pseudo-allergie veroorzaken géén reactie van het imuunsysteem en kunnen dus ook niet in het bloed worden gemeten. De reactie hoeft niet onmiddelijk na inname van het voedsel op te treden, maar kan ook pas na 24 of 48 uur symptomen geven.
Voedselintolerantie en pseudo-allergieën
Meestal wordt het woord intolerantie gebruikt als er sprake is van het niet kunnen verdragen van stoffen waarmee men in aanraking komt. Zo kan men intolerant zijn voor medicijnen, voor alcohol, of voor bepaalde voedingsmiddelen.
Voedselintolerantie
Oorzaken; Onvermogen van het lichaam om bepaalde enzymen aan te maken of bepaalde stoffen af te breken. Een bepaald voedingsmiddel kan bij gebrek aan een bepaald enzym niet worden afgebroken tot kleinere deeltjes. Het kan daardoor niet worden opgenomen of na opname verder worden verwerkt.
Voorbeelden zijn;
Veel mensen afkomstig uit het verre oosten missen een enzym dat betrokken is bij de ontgifting van alcohol waardoor zij sneller dronken worden en ergere katers krijgen.
Bij Lactose-intolerantie is er tekort aan het enzym lactase waardoor de melksuiker lactose niet wordt gesplitst en in de darm blijft. Dit is echter niet de intolerantie: die ontstaat pas omdat darmbacterien de lactose wel gebruiken en er zure, prikkelende stoffen van maken die tot diarree en winderigheid leiden. De meeste mensen die niet in een cultuur opgegroeid zijn waar veel melk wordt gedronken zijn in meer of mindere mate lactose-intolerant.
in de zuigelingentijd is de lactaseproductie hoog, daarna neemt die af. In Nederland is bij ongeveer 4,5 % van de autochtone bevolking de lactaseproductie laag, waardoor klachten ontstaan.
Ook zure melkproducten, geitenmelk, kaas, koffiemelk ed kunnen dan problemen geven.
Bij Marieke, uit het begin van dit stukje kan dus sprake zijn van een lactose intolerantie.
Er is tegenwoordig lactosevrije melk te koop. Als Marieke deze melk niet verdraagt dan wordt de buikpijn waarschijnlijk veroorzaakt door een intolerantie voor het melkeiwit caseïne of voor wei-eiwitten.
Pseudo-Allergie
Ook wel histamine-intolerantie genoemd. Door een tekort aan het enzym diaminoxidase (DAO) kan de stof histamine onvoldoende worden afgebroken, waardoor de histamine-spiegel in het bloed te hoog wordt. Een te hoge histaminespiegel kan dezelfde klachten geven als allergieën.
Tolerantiedrempel
De tolerantiedrempel is de hoeveelheid die iemand van een bepaalde stof kan innemen, zonder klachten of symptomen te krijgen. Die tolerantiedrempel is bij ieder verschillend (de een kan beter tegen een bepaalde stof dan de ander). Bij niet immunologische voedselallergie kan iemand soms een bepaalde hoeveelheid van het produkt wél verdragen, bijvoorbeeld wél een plakje kaas maar geen volle beker melk.
Hoe zoek je uit voor welk voedsel je allergisch voor bent?
Een eliminatiedieet is de traditionele methode om voedselallergieën of -intoleranties te onderzoeken. In de eerste fase mag de patiënt slechts voedingsmiddelen eten waarvan het zeer onwaarschijnlijk is dat ze een allergie veroorzaken. De klachten behoren dan te verdwijnen. In de tweede fase worden één voor één voedingsmiddelen aan het dieet toegevoegd. Wanneer de klacht weer terugkomt dan is het duidelijk welk voedingsmiddel dat veroorzaakt.
Een eliminatie gevolgd door een provocatie (de verdachte stof eerst weglaten en vervolgens opnieuw innemen) en kijken of de verdwenen klachten weer terugkomen.
Het ondergaan van een (in)tolerantie-test, waarbij in nuchtere toestand een standaard hoeveelheid van de verdachte stof wordt ingenomen, waarna de reactie wordt gemeten.
Wat kan ik voor u betekenen in het geval van (pseudo)allergieën en voedselintolerantie?
Sommige vitamines en mineralen hebben invloed op allergieën en intoleranties.
Het is van belang uit te zoeken of er tekorten zijn en deze aan te vullen waardoor het lichaam beter kan omgaan met intoleranties. Met kinesiologie kan uitgetest worden welke middelen de voorkeur hebben.Bij de neutralisatie van histamine bijvoorbeeld spelen DAO-enzymen een grote rol.Voor het goed functioneren van deze enzymen zijn koper, vitamine B6 en vitamine C van belang.
Alcoholische dranken en alcohol afkomstig van gistingsprocessen in de darm kunnen deze enzymen blokkeren.Het kan ook nuttig zijn tijdelijk een dieet te volgen, waarbij histaminebevattende en histaminevrijmakende stoffen tijdelijk worden uitgesloten. Ook zijn er voedingsmiddelen die juist een histamine afbrekende werking hebben, zoals uien en vitamine C.
Verder kan de werking van de darmen worden verbeterd met o.a. probiotica, waardoor men minder op histamine gaat reageren.
Wilt u meer lezen over allergie en intolerantie, lees dan het boek Eet wat bij je past van Christine Tobback.
